Cái Chiên: Giữ gìn bản sắc để phát triển du lịch cộng đồng

Không chỉ hấp dẫn bởi cảnh quan biển xanh, cát trắng, những hàng phi lao chạy dài tít tắp, Cái Chiên còn có sức hút từ chính đời sống của người dân xã đảo. Khi những bữa ăn với ẩm thực địa phương, chuyến đi đánh bắt cùng ngư dân, câu mực đêm hay những nét văn hóa truyền thống trở thành trải nghiệm du lịch, người dân không chỉ có thêm sinh kế mà còn trực tiếp góp phần gìn giữ cảnh quan, môi trường và bản sắc của đảo. Phát triển du lịch gắn với bảo tồn đang được xem là hướng đi để Cái Chiên vừa tạo sức hút, vừa hướng tới xây dựng nông thôn mới bền vững.

Khi đời sống bản địa trở thành trải nghiệm du lịch

Từ chỗ sinh kế chủ yếu dựa vào đánh bắt thủy sản và sản xuất nông nghiệp, hiện người dân xã đảo Cái Chiên đang từng bước tham gia vào các hoạt động lưu trú, dịch vụ ăn uống và tổ chức trải nghiệm cho du khách. 

“Người dân đã chủ động thiết kế các tour du lịch trên đảo như đi câu mực đêm, đi bắt ốc, đánh cá và đi dạo rừng phi lao. Nếu như trước đây người dân sống khép kín, thì giờ đã cởi mở hơn, đưa đời sống trên đảo trở thành những trải nghiệm để thu hút khách du lịch về với đảo” - ông Lê Văn Thắng, Trưởng thôn Cái Chiên, cho biết.

Những hoạt động vốn quen thuộc với người dân nay trở thành sản phẩm du lịch. Tại các homestay, du khách có thể thưởng thức hải sản địa phương, những món ăn do người dân chuẩn bị hoặc tham gia các hoạt động như bắt ốc, cào ngao, quăng chài, câu mực và khám phá những nơi còn lưu giữ được vẻ tự nhiên của đảo.

Với anh Phạm Văn Trung, chủ một homestay tại thôn Cái Chiên, những sản vật sẵn có của địa phương cũng là một phần trong sản phẩm du lịch. “Ở đảo có sẵn nguồn hải sản và nông sản địa phương có thể quảng bá được”, anh nói.

Theo báo cáo 6 tháng đầu năm 2026, Cái Chiên ước đón 87.780 lượt khách, trong đó 75.930 lượt khách lưu trú; doanh thu du lịch ước đạt 175 tỷ đồng. Toàn xã hiện có 31 hộ kinh doanh dịch vụ lưu trú, ăn uống với 327 phòng và 624 giường.

Sự tham gia ngày càng nhiều của người dân không chỉ tạo thêm sinh kế mà còn giúp các hoạt động du lịch gắn chặt hơn với đời sống địa phương. Du khách đến Cái Chiên có thể trải nghiệm những điều vốn quen thuộc với cư dân trên đảo, thay vì chỉ nghỉ dưỡng và tham quan.

Cùng với đó, những giá trị văn hóa cộng đồng cũng được đưa vào đời sống du lịch. Trong 6 tháng đầu năm, Lễ hội Đình - Miếu Cái Chiên thu hút 2.125 lượt người dân và du khách tham gia, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa địa phương.

Phát triển du lịch gắn với bảo tồn

Đưa những giá trị sẵn có của đảo trở thành sản phẩm du lịch giúp người dân có thêm sinh kế, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu giữ gìn chính những giá trị ấy. Bởi nếu cảnh quan thay đổi, môi trường bị tác động hay những sản vật địa phương dần mai một, những trải nghiệm đặc trưng của đảo cũng khó giữ được lâu dài.

“Thôn vận động người dân tích cực chăm sóc bảo vệ những khu vực rừng đầu nguồn và thực hiện trồng rừng phi lao ven biển để bám chắn sóng bảo vệ nguồn nước trên đảo. Vận động các homestay, nhà nghỉ hạn chế dùng rác thải nhựa để bảo vệ môi trường” - ông Lê Văn Thắng, Trưởng thôn Cái Chiên, cho biết thêm.

“Mỗi người dân trên đảo đều là một chiến sĩ bảo vệ đảo, từ việc giữ gìn cảnh quan, môi trường. Bởi phát triển du lịch phải đi đôi với bảo vệ môi trường thì Cái Chiên mới có thể phát triển bền vững và lâu dài” - anh Lương Tiến Đạt, chủ một homestay tại Cái Chiên, chia sẻ.

Từ việc giữ bãi biển sạch, hạn chế rác thải nhựa, bảo vệ cây xanh, rừng và nguồn nước, đến việc duy trì những sản vật và hoạt động gắn với đời sống người dân, bảo tồn đang trở thành một phần trong cách người dân Cái Chiên làm du lịch

Từ sức hút hôm nay đến hướng đi bền vững

Những nỗ lực của cộng đồng làm du lịch ở Cái Chiên được cảm nhận rõ nhất từ phía du khách. “Thực ra tôi thích nhất vẻ hoang sơ của đảo Cái Chiên. Biển ở đây rất đẹp, trong xanh, không khí cũng rất trong lành. Mấy năm gần đây, Cái Chiên phát triển hơn, có thêm nhiều dịch vụ nên tôi và gia đình thường xuyên quay trở lại đây” - anh Lê Tuấn Kiệt, một du khách đến từ phường Hạ Long, Quảng Ninh chia sẻ.

“Không khí ở đây rất trong lành, yên bình, bãi biển đẹp và người dân thân thiện” - chị Vũ Khánh Huyền, một du khách đến từ Hải Phòng, cho biết.

Trong thời gian tới, chính quyền xã Cái Chiên xác định tiếp tục phát triển du lịch theo hướng xanh, văn minh và bền vững, lấy chất lượng dịch vụ và trải nghiệm của du khách làm trọng tâm. Cùng với đó, xã từng bước hoàn thiện hạ tầng, tăng cường quản lý môi trường, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh quảng bá hình ảnh Cái Chiên trên các nền tảng số và phát huy vai trò của cộng đồng trong bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Địa phương cũng nghiên cứu bổ sung các sản phẩm du lịch mới, hình thành các tour, tuyến kết nối với Quảng Hà, Đầm Hà, Vĩnh Thực và thu hút các nguồn lực đầu tư cho du lịch trên xã đảo.

“Phát triển du lịch phải hài hòa giữa lợi ích kinh tế với bảo vệ tài nguyên và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương. Chúng tôi tin rằng, với sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp và các cấp, các ngành, Cái Chiên sẽ từng bước trở thành điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn, thực sự là một không gian sống xanh của nhân dân và du khách đến với xã đảo Cái Chiên” - ông Đồng Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Cái Chiên, nhấn mạnh.

Tương lai Cái Chiên sẽ còn phát triển, nhưng không đánh đổi những giá trị vốn có. Khi du lịch tạo sinh kế, người dân là chủ thể giữ gìn môi trường, cảnh quan và văn hóa, những giá trị này đang trở thành nền tảng cho một hướng đi bền vững. Đó cũng là hành trình Cái Chiên đang thực hiện xây dựng nông thôn mới: vừa nâng cao đời sống người dân, vừa xây dựng môi trường sống xanh, văn minh và từng bước tạo dựng một diện mạo xã đảo phát triển nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng.