"Xây dựng một hệ sinh thái số cho hoạt động du lịch"

Du lịch Quảng Ninh đang chuyển mình theo hướng thông minh, hiện đại. Trong đó, chuyển đổi số trở thành bước đi chiến lược nhằm nâng cao trải nghiệm du khách, tăng hiệu quả quản lý và hướng tới phát triển bền vững. Chính quyền, doanh nghiệp và người dân trong tỉnh đang cùng chung tay làm du lịch theo cách mới - thuận tiện hơn, chất lượng hơn. Để có một cái nhìn khái quát, rõ nét hơn, phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh vừa có cuộc trò chuyện với PGS.TS. Vũ Văn Viện, Trưởng Khoa Du lịch, Trường Đại học Hạ Long, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh, về câu chuyện này.

- Thưa ông, có ý kiến cho rằng phương thức tiếp cận khách hàng, quảng bá, giao dịch, thanh toán dịch vụ… đang được ngành du lịch Quảng Ninh dịch chuyển dần sang môi trường số, thay vì phương thức truyền thống như trước để phát triển du lịch bền vững. Ông nghĩ sao về câu chuyện này?

+ Nói một cách dân dã thì chuyển đổi số không phải là câu chuyện "thời thượng" mà là cách để chúng ta sinh tồn và cạnh tranh. Chúng ta cần lưu ý, đừng để bị cuốn vào cái bẫy "sống ảo". Không chỉ ở trên địa bàn tỉnh, nhiều đơn vị doanh nghiệp du lịch cứ nghĩ chuyển đổi số là phải có Facebook triệu view, phải có Tiktok viral. Nhưng với tôi, chuyển đổi số thực sự là khi khách hàng đặt dịch vụ, mọi "điểm chạm" từ lúc họ tìm kiếm đến khi họ nhận lại hóa đơn đều suôn sẻ, không phải xếp hàng, không phải chờ đợi. Nếu chúng ta chỉ dùng công nghệ để marketing mà phía sau là quy trình vận hành vẫn thủ công thì đó là "bình mới rượu cũ".

- Ông đánh giá như thế nào về vấn đề chuyển đổi số ngành du lịch Quảng Ninh trong những năm qua?

+ Quảng Ninh mình có lợi thế tuyệt vời là sự nhạy bén và nền tảng hạ tầng rất tốt. Nhưng thú thật, "nút thắt" lớn nhất hiện nay là tình trạng "mạnh ai nấy làm". Bạn thử hình dung thế này: Một du khách đã đặt phòng khách sạn, thuê tàu tham quan vịnh Hạ Long, rồi mua vé xem show diễn. Tất cả đều thực hiện rất nhanh qua ứng dụng trên điện thoại nhưng đến nơi, họ vẫn phải chạy đôn chạy đáo xếp hàng tại từng quầy chỉ để đổi lấy tấm vé giấy hay xác nhận thanh toán. Sự "đứt gãy" giữa các khâu này khiến trải nghiệm số trở nên dở dang. Tôi kỳ vọng, Quảng Ninh sẽ sớm xây dựng được một "hệ sinh thái số" chung, nơi dữ liệu giữa khách sạn, tàu du lịch và điểm tham quan có thể "bắt tay" nhau. Khi đó, chỉ cần một mã QR duy nhất, du khách có thể tận hưởng trọn vẹn hành trình từ đầu đến cuối mà không phải loay hoay giấy tờ.

- Theo ông, thực trạng cơ sở hạ tầng số của ngành du lịch Quảng Ninh như thế nào?

+ Nói về hạ tầng thì đúng là hạ tầng kỹ thuật như 5G hay cáp quang của mình đã rất ổn rồi. Nhưng với tôi, nút thắt lớn nhất lúc này chính là "hạ tầng chính sách" dành cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp du lịch bây giờ đang rất khát khao sáng tạo, muốn tung ra những gói dịch vụ mới, những trải nghiệm số mới để hút khách. Nhưng quy trình thủ tục pháp lý của mình nhiều khi vẫn còn chưa nhanh, trong khi công nghệ thì nó chạy bằng tốc độ ánh sáng.

Tỉnh Quảng Ninh cần có chính sách đặc thù, có mô hình thử nghiệm cho doanh nghiệp. Nếu thành công thì nhân rộng, nếu chưa ổn thì rút kinh nghiệm sửa đổi. Chỉ có cách tạo không gian cởi mở như vậy, chúng ta mới thực sự giải phóng được năng lượng sáng tạo của người làm du lịch, để họ tự tin "bung sức" làm mới mình.

- Chuyển đổi số có ý nghĩa như thế nào với phát triển du lịch bền vững, thưa ông?

+ Chúng tôi vẫn so sánh chuyển đổi số là chiếc "vô lăng" để giữ cho con tàu của ngành du lịch đi đúng hướng bền vững. Hãy tưởng tượng thế này: Nếu không có dữ liệu, chúng ta chỉ biết đón khách một cách thụ động. Nhưng nếu có dữ liệu theo thời gian thực, chúng ta biết chính xác khi nào vịnh Hạ Long quá tải, khi nào cần điều hướng khách sang các điểm đến khác. Công nghệ giúp chúng ta bảo tồn di sản bằng cách kiểm soát lượng khách một cách thông minh, chứ không phải đóng cửa cấm khách. Chuyển đổi số ở những di sản thế giới sẽ kiểm soát được khả năng chịu tải của di sản. Từ đó, góp phần quản lý, bảo tồn di sản cũng như công tác truyền thông, định vị thương hiệu điểm đến của những di sản tầm cỡ thế giới. Đây chính là nội dung phát triển du lịch bền vững.

Quảng Ninh là địa phương có lợi thế nổi trội về di sản, du lịch và dịch vụ sáng tạo, việc chuẩn bị nguồn nhân lực am hiểu công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số sẽ phục vụ chuyển dịch mô hình tăng trưởng, góp phần phát huy giá trị tài nguyên văn hoá và thúc đẩy phát triển bền vững. Trong phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa, công nghệ số mang lại những giá trị trải nghiệm về sản phẩm đặc sắc, giúp tối ưu hóa các dịch vụ và tương tác với khách hàng. Ví dụ như để biến sự kiện âm nhạc thành sản phẩm du lịch thực sự hiệu quả, cần một chiến lược tổng thể xây dựng thương hiệu âm nhạc riêng. Xây dựng kế hoạch cụ thể từng thời điểm, từng sự kiện diễn ra ở đâu, có cơ chế phối hợp với các hiệp hội du lịch để lan toả, cần hợp tác công - tư, có doanh nghiệp du lịch tham gia, ứng dụng công nghệ số trong truyền thông quảng bá và trải nghiệm.

- Đối với công tác đào tạo nhân lực ở Khoa Du lịch nói riêng, Trường Đại học Hạ Long nói chung, vấn đề này đang được triển khai ra sao, thưa ông?

+ Tại Trường Đại học Hạ Long, chúng tôi không biến sinh viên thành "cỗ máy" biết dùng phần mềm. Công cụ công nghệ thì thay đổi theo ngày, dạy cách dùng hôm nay thì mai đã cũ. Chúng tôi đào tạo cho sinh viên có được một "tư duy số". Sinh viên ra trường phải biết cách dùng dữ liệu để hiểu khách hàng muốn gì, biết cách kết hợp công nghệ vào quy trình phục vụ. Chúng tôi đang đẩy mạnh mô hình học tập cùng doanh nghiệp, để sinh viên được chạm vào thực tế ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Chúng tôi nghĩ rằng, cái khó nhất không phải là dạy công nghệ mà là thay đổi tư duy của cả thầy và trò để làm chủ công nghệ.

 - Cám ơn PGS.TS. đã trả lời phỏng vấn!