Khai thác du lịch từ giá trị di sản, làng nghề ở Phong Cốc

Từ lâu, Phong Cốc được biết đến với các giá trị văn hóa, lễ hội và làng nghề đặc sắc của vùng đảo Hà Nam. Phát huy những giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ, địa phương đang từng bước chuyển hóa di sản thành sản phẩm du lịch, đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị.

Nằm ở trung tâm vùng đảo Hà Nam, phường Phong Cốc sở hữu hệ thống di sản văn hóa đặc sắc gắn với lịch sử khai hoang lấn biển. Nơi đây có miếu Tiên Công, đình Cốc, đình Hưng Học, các đình làng cổ, nhà thờ họ, cùng nhiều phong tục truyền thống như chạp Tổ, lễ ra cỗ họ được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Không chỉ nổi bật bởi số lượng di tích và lễ hội, Phong Cốc còn tạo dấu ấn bởi những giá trị văn hóa ấy vẫn hiện hữu trong đời sống cộng đồng. Từ sinh hoạt dòng họ, đến những câu chuyện khai phá vùng đảo Hà Nam được lưu truyền qua nhiều thế hệ, tất cả góp phần tạo nên bản sắc riêng của vùng đất này. Trong đó, Lễ hội Tiên Công và Lễ hội Xuống đồng vừa lưu giữ giá trị lịch sử, văn hóa nông nghiệp, vừa trở thành điểm nhấn thu hút du khách tìm về khám phá. Chia sẻ về việc đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển, ông Ngô Đình Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường Phong Cốc, cho biết: "Phong Cốc xác định phát triển văn hóa thành nguồn lực nội sinh, gắn bảo tồn và phát huy giá trị di sản với phát triển du lịch, tạo nên các sản phẩm văn hóa mang bản sắc riêng".

Từ định hướng đó, các lễ hội truyền thống không còn chỉ được nhìn nhận như hoạt động văn hóa - tín ngưỡng cộng đồng, mà đang được tiếp cận theo hướng bảo tồn, gắn với khai thác hợp lý để phát triển du lịch bền vững. Theo kế hoạch phát triển văn hóa của địa phương, đến năm 2030, Phong Cốc sẽ hình thành ít nhất 5 sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, gồm: Hành trình Lễ hội Tiên Công; trải nghiệm Lễ hội Xuống đồng; không gian văn hóa dòng họ - lễ ra cỗ họ, chạp Tổ; du lịch đình làng - lễ hội đại kỳ phúc; trải nghiệm làng nghề truyền thống.

Trong số đó, việc phục hồi nghề đan ngư cụ truyền thống Hưng Học gắn với trải nghiệm du lịch được xem là hướng đi triển vọng. Không chỉ gìn giữ nghề truyền thống của cư dân vùng cửa sông ven biển, làng nghề còn giúp du khách tìm hiểu về sinh kế, văn hóa lao động và lịch sử địa phương. Cùng với đó, Phong Cốc chú trọng kết nối các di tích, điểm đến văn hóa đặc trưng để hình thành các hành trình khám phá văn hóa vùng Hà Nam, góp phần gia tăng sức hấp dẫn cho du khách.

Từ câu chuyện lễ hội, đình làng và làng nghề, Phong Cốc đang hướng tới xây dựng một mô hình phát triển mới: “Hệ sinh thái văn hóa - kinh tế di sản - sáng tạo”. Trong mô hình đó, di sản không chỉ là đối tượng bảo tồn, mà còn trở thành nguồn lực tạo sinh kế, việc làm và giá trị gia tăng cho cộng đồng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, vai trò chủ thể của người dân được đặt ở vị trí trung tâm. Các nghệ nhân, người cao tuổi, dòng họ, hộ kinh doanh và cộng đồng khu phố đều có thể tham gia vào quá trình bảo tồn, giới thiệu, khai thác các giá trị văn hóa. Chính cộng đồng sẽ là người kể những câu chuyện về Tiên Công, về các ngôi đình cổ, về tục lệ ra cỗ họ, hay những nghề truyền thống đã gắn bó với vùng đất này qua nhiều thế hệ.

Bên cạnh việc phát huy giá trị di sản, địa phương còn đặt mục tiêu hoàn thành tu bổ, tôn tạo các di tích quốc gia như miếu Tiên Công, đình Hưng Học, Hồ Mạch; lập hồ sơ đề nghị công nhận Di tích quốc gia đặc biệt đối với đình Cốc và miếu Tiên Công. Song hành với đó là nhiệm vụ giáo dục di sản cho thế hệ trẻ. Thông qua các hoạt động trải nghiệm và tìm hiểu lịch sử địa phương, học sinh được bồi đắp niềm tự hào quê hương, nâng cao ý thức gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Không dừng lại ở đó, theo kế hoạch phường Phong Cốc còn hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu số về di sản và văn hóa địa phương, hình thành bản đồ số du lịch - di sản, phát triển các sản phẩm truyền thông số và xây dựng kênh truyền thông chuyên biệt về văn hóa Phong Cốc. Địa phương cũng đặt mục tiêu hình thành không gian kinh tế đêm với phố đi bộ, chợ đêm văn hóa, không gian ẩm thực truyền thống và các chương trình biểu diễn nghệ thuật dân gian định kỳ...