Kết nối hành trình di sản

Trong chiến lược phát triển du lịch bền vững của Quảng Ninh, việc liên kết các vùng di sản không chỉ mở rộng không gian trải nghiệm, mà còn tạo nên những sản phẩm du lịch có chiều sâu, nâng cao giá trị điểm đến.

Lấy Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long làm trung tâm kết nối, ngành Du lịch Quảng Ninh đã xây dựng các tour tuyến mở rộng không gian biển đảo thông qua việc khai trương các tuyến du lịch từ Bến cảng cao cấp Ao Tiên đến vịnh Bái Tử Long. Từ năm 2024, Quảng Ninh công bố 10 hành trình tham quan trên vịnh Bái Tử Long cùng 3 tuyến kết nối vịnh Hạ Long - vịnh Bái Tử Long. Hành trình này là sự kết hợp giữa du lịch thiên nhiên, văn hóa tâm linh, với du lịch sinh thái, nghiên cứu, trải nghiệm các giá trị văn hóa, lịch sử, nghỉ dưỡng biển… trên địa bàn đặc khu Vân Đồn.

Mới đây, Quảng Ninh mở tuyến du lịch kết nối vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) - vịnh Lan Hạ (Hải Phòng) với các hải trình 2 ngày 1 đêm, 3 ngày 2 đêm đang tạo ra sản phẩm liên vùng ổn định, chất lượng cao. Không gian du lịch được mở rộng, trải nghiệm được nâng tầm, đồng thời gia tăng chi tiêu và thời gian lưu trú của du khách.

Với hệ thống di sản phong phú, Quảng Ninh sở hữu Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long và Khu di tích danh thắng Yên Tử nằm trong Di sản văn hóa thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Qua đó, mở ra không gian kết nối giữa di sản thiên nhiên và di sản văn hóa - tâm linh. Hiện hành trình 2 di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử đã và đang nhận được những phản hồi tích cực của du khách. Vịnh Hạ Long vốn có hệ thống sản phẩm đa dạng, từ tham quan hang động, chèo kayak, khám phá đời sống làng chài đến du thuyền nghỉ đêm, tàu nhà hàng và ngắm cảnh bằng trực thăng.

Năm 2025, vịnh đón hơn 3,5 triệu lượt khách, doanh thu phí tham quan trực tiếp đạt trên 1.000 tỷ đồng. Trong khi đó, Yên Tử nổi bật với du lịch văn hóa - tâm linh, đồng thời mở rộng sang thiền, chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng và các sản phẩm tái hiện không gian văn hóa truyền thống. Hơn 3.000 tỷ đồng vốn xã hội hóa đã góp phần tạo diện mạo mới cho quần thể du lịch này.

Đặc biệt, sau khi được UNESCO ghi danh, sức hút của Yên Tử đang gia tăng mạnh. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, di sản đón hơn 1 triệu lượt khách, tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Cùng với hiệu ứng danh hiệu quốc tế, chính sách miễn phí tham quan đến hết năm 2028 và việc đầu tư đồng bộ hạ tầng, công nghệ quản lý đang tạo thêm động lực để Yên Tử mở rộng thị trường.

Một trong những sản phẩm bước đầu hiện thực hóa ý tưởng này là hành trình 3 ngày 2 đêm do Công ty CP Phát triển Tùng Lâm xây dựng, kết hợp nghỉ dưỡng tại Legacy Yên Tử và trải nghiệm trên du thuyền Paradise Vietnam. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc ghép hai điểm đến, mà ở cách doanh nghiệp tạo ra một mạch trải nghiệm xuyên suốt, từ biển đến núi, từ thiên nhiên đến văn hóa, từ nghỉ dưỡng đến chăm sóc sức khỏe.

Theo ông Đào Tùng, Phó Giám đốc Công ty CP Phát triển Tùng Lâm, doanh nghiệp đang tập trung hoàn thiện sản phẩm kết nối hai di sản, chú trọng trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa và lịch sử; đồng thời liên kết với các doanh nghiệp lữ hành trong và ngoài nước, nghiên cứu nhu cầu từng dòng khách, nhất là phân khúc cao cấp.

Thị trường cũng cho thấy tín hiệu tích cực. Các doanh nghiệp lữ hành đánh giá câu chuyện về Yên Tử, văn hóa Trúc Lâm và sự kết hợp với Hạ Long có sức hấp dẫn riêng đối với khách quốc tế, đặc biệt là thị trường châu Âu - nhóm khách thường tìm kiếm những trải nghiệm bản địa, chiều sâu văn hóa và những hành trình khác biệt.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Anh, Trưởng Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, với hệ thống di sản ở Quảng Ninh thì ít nhất địa phương có thể khai thác theo 2 khía cạnh khác biệt. Thứ nhất, Yên Tử - nhà Trần là câu chuyện kết nối liên quan tới Phật giáo Trúc Lâm, có sự lồng ghép 2 yếu tố nhà Trần và Trúc Lâm. Thứ hai, với Bạch Đằng có thể kết nối tour tham quan chiến trận Bạch Đằng năm xưa từ bên này của Quảng Ninh sang khu vực Lưu Kiếm, Lưu Kỳ, Tràng Kênh của Hải Phòng, Thiên Long Uyển ở phường Hoàng Quế (TP Quảng Ninh). Cách làm này có thể áp dụng tương tự với các di tích ở Bắc Ninh và Hải Phòng cũng như kết nối không gian giữa 3 tỉnh, thành trong vùng di sản.

Xa hơn, trục Hạ Long - Yên Tử có thể trở thành hạt nhân để mở rộng mạng lưới hành trình tới Côn Sơn - Kiếp Bạc, Vĩnh Nghiêm, Cát Bà và các không gian di sản khác trong vùng. Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái di sản liên vùng, đưa kinh tế di sản trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế sáng tạo. Đến năm 2030, Quảng Ninh đặt mục tiêu phát triển thêm nhiều sản phẩm mới, số hóa dữ liệu di sản, giám sát sức tải tại các điểm tham quan, đẩy mạnh du lịch sinh thái, kinh tế tuần hoàn và giao thông xanh; đồng thời nâng cao doanh thu từ các hoạt động du lịch, dịch vụ gắn với di sản.

Tuy nhiên, kết nối để phát triển càng đòi hỏi phải bảo tồn tốt hơn. Với vịnh Hạ Long - Bái Tử Long, mọi sản phẩm mới phải đặt trong giới hạn sức tải của hệ sinh thái, bảo vệ cảnh quan và đa dạng sinh học. Với Yên Tử, phát triển du lịch phải giữ được tính nguyên gốc, sự tĩnh lặng và chiều sâu của không gian Phật giáo Trúc Lâm. Bởi vậy, mục tiêu cuối cùng của ngành Du lịch không phải là đưa thật nhiều người đến một di sản, mà là tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi hành trình mà không làm suy giảm giá trị của di sản.