Du lịch Cô Tô trong xu thế phát triển bền vững

Thu hút hàng trăm ngàn lượt khách mỗi năm, những năm gần đây đặc khu Cô Tô đang cho thấy sức hút đáng kể của một thiên đường biển đảo xanh, thân thiện nơi vùng đảo tiền tiêu Đông Bắc của Tổ quốc. Với lợi thế điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển du lịch, nhưng Cô Tô cũng phải đối mặt với những thách thức không nhỏ. Nhận thức rõ điều này sẽ giúp địa phương có định hướng tốt hơn trong xu thế phát triển bền vững.

Xu hướng mới từ thị trường

Qua đánh giá của địa phương thì du khách hiện nay có xu hướng lựa chọn các chuyến đi ngắn ngày, phù hợp với dịp cuối tuần, kỳ nghỉ ngắn, nhóm gia đình, nhóm bạn trẻ, nhóm công đoàn, học sinh, sinh viên và khách đi theo nhóm nhỏ. Quyết định đi du lịch thường được đưa ra nhanh, phụ thuộc nhiều vào thời tiết, giá vé tàu, giá phòng, đánh giá trên mạng xã hội và khả năng đặt dịch vụ thuận tiện.

Đối với Cô Tô, xu hướng này vừa là cơ hội vừa là thách thức. Cơ hội là Cô Tô nằm trong thị trường khách lớn của miền Bắc, có thể thu hút mạnh khách cuối tuần, khách gia đình, khách trẻ, khách đi ngắn ngày. Thách thức là nếu thông tin về lịch tàu, giá dịch vụ, thời tiết, phòng nghỉ, hoạt động trải nghiệm không được cập nhật kịp thời, du khách có thể chuyển sang điểm đến khác dễ tiếp cận hơn.

Bên cạnh đó là xu hướng ưu tiên điểm đến an toàn, minh bạch, có khả năng kiểm soát rủi ro. Sau các biến động về thời tiết, giao thông, an toàn du lịch và phản ánh trên mạng xã hội, du khách ngày càng quan tâm đến yếu tố an toàn. Đối với điểm đến biển đảo, các yếu tố như tàu thuyền, bãi tắm, cứu hộ cứu nạn, hoạt động vui chơi giải trí dưới nước, thời tiết, y tế, phòng cháy chữa cháy, an ninh trật tự trở thành tiêu chí quan trọng trong quyết định lựa chọn điểm đến.

Riêng với Cô Tô, đây là yêu cầu rất quan trọng vì địa phương là tuyến đảo, phụ thuộc lớn vào vận tải đường thủy, thời tiết và hoạt động trên biển. Du khách cần được cung cấp thông tin chính thống, rõ ràng, kịp thời về lịch tàu, cảnh báo thời tiết, bãi tắm an toàn, đường dây nóng, cơ sở dịch vụ đủ điều kiện và phương án xử lý khi phát sinh sự cố.

Du khách hiện nay không chỉ đến để tắm biển, ăn hải sản, chụp ảnh, mà còn tìm kiếm những trải nghiệm có bản sắc, có câu chuyện, có cảm xúc. Các sản phẩm như lễ thượng cờ, trải nghiệm đời sống ngư dân, khám phá đảo, bình minh - hoàng hôn, du lịch chữa lành, du lịch xanh, du lịch cộng đồng, ẩm thực địa phương, giáo dục lịch sử - chủ quyền biển đảo có khả năng tạo dấu ấn khác biệt cho điểm đến.

Đối với Cô Tô, tiềm năng này rất lớn nhưng cần được tổ chức thành sản phẩm cụ thể, có đơn vị vận hành, có lịch trình, có mức giá, có tiêu chuẩn dịch vụ, có truyền thông, có khả năng kết nối với lưu trú, vận tải, ăn uống và điểm tham quan.

Du lịch xanh, thân thiện môi trường cũng là xu hướng hiện nay. Theo đó, du khách, nhất là nhóm khách trẻ, khách gia đình, khách có mức chi tiêu khá, ngày càng quan tâm đến môi trường điểm đến. Hình ảnh bãi biển sạch, không rác thải nhựa, cảnh quan xanh, cơ sở lưu trú tiết kiệm điện, hạn chế nhựa dùng một lần, phân loại rác, ứng xử thân thiện với thiên nhiên là yếu tố gia tăng thiện cảm và sức cạnh tranh.

Cô Tô đã có lợi thế về định hướng “đảo xanh”, môi trường biển đảo, phong trào hạn chế rác thải nhựa. Tuy nhiên, áp lực rác thải mùa cao điểm, rác đại dương, nước thải, vệ sinh bãi biển, nhà vệ sinh công cộng và ý thức của một bộ phận du khách, cơ sở kinh doanh vẫn là vấn đề cần tiếp tục kiểm soát tốt hơn.

Đặc biệt là với sự phát triển của các nền tảng số thì mạng xã hội, video ngắn, đánh giá trên Google Maps, TikTok, Facebook, các hội nhóm du lịch, KOL/KOC và phản hồi của du khách đang tác động trực tiếp đến hình ảnh điểm đến. Một trải nghiệm tốt có thể lan tỏa nhanh, nhưng một phản ánh tiêu cực về giá, thái độ phục vụ, vệ sinh, an toàn, lịch tàu, đặt phòng cũng có thể ảnh hưởng mạnh đến quyết định của khách hàng.

Vì vậy, truyền thông du lịch Cô Tô hiện nay không chỉ là quảng bá hình ảnh đẹp, mà còn là quản trị danh tiếng điểm đến, xử lý phản ánh nhanh, minh bạch thông tin, tạo nội dung số hấp dẫn và duy trì hình ảnh tích cực, đáng tin cậy trong mắt du khách.

Lợi thế cạnh tranh và những thách thức

Cô Tô vốn có lợi thế nổi bật về cảnh quan biển đảo, bãi biển đẹp, không gian tự nhiên trong lành, hệ sinh thái biển đảo, các điểm check-in, giá trị lịch sử - văn hóa và chủ quyền biển đảo. Các điểm đến như Hồng Vàn, Vàn Chảy, bãi biển Tình Yêu, Cô Tô con, Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Cột cờ chủ quyền, các đảo, bãi đá, làng chài, tuyến đường ven biển và không gian cộng đồng dân cư tạo nên nền tảng quan trọng để phát triển du lịch biển đảo đặc thù.

Cô Tô cũng có lợi thế về hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện, phù hợp với nhóm khách gia đình, nhóm bạn trẻ, khách cơ quan, đoàn thể, khách học sinh, sinh viên, khách đi nghỉ dưỡng ngắn ngày. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số, vận hành Cô Tô Digital, website du lịch, bản đồ số, đường dây nóng, truyền thông trên các nền tảng mạng xã hội là điều kiện thuận lợi để nâng cao khả năng tiếp cận thông tin cho du khách.

Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở lưu trú, nhà hàng, xe điện, tàu vận tải, dịch vụ du lịch trên địa bàn đã hình thành tương đối rõ, có khả năng phục vụ lượng khách lớn trong mùa cao điểm nếu được tổ chức, điều phối và quản lý tốt. Theo thống kê, Cô Tô hiện có 211 cơ sở lưu trú với tổng số 2.982 phòng. Trong đó có 3 khách sạn 3 sao, 10 khách sạn 2 sao, 17 khách sạn 1 sao, 11 khách sạn tiêu chuẩn, 50 nhà nghỉ du lịch, 30 cơ sở nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê, homestay…

Đối với dịch vụ ăn uống, trên địa bàn có 563 cơ sở sản xuất, kinh doanh, buôn bán thực phẩm và dịch vụ ăn uống. Hiện trên địa bàn có 29 tàu cao tốc tuyến từ bờ ra các đảo thuộc Cô Tô, gồm tuyến Cô Tô - Vân Đồn, Cô Tô - Vũng Đục, Thanh Lân - Ao Tiên; 3 tàu đò tuyến Cô Tô - Thanh Lân; 3 tàu gỗ, sắt vận tải hàng hóa và người tuyến Vân Đồn - Cô Tô; 360 xe ô tô điện. Hệ thống tàu cơ bản đáp ứng nhu cầu vận chuyển trong điều kiện bình thường và dịp cao điểm.

Mặc dù vậy, Cô Tô cũng chịu tác động bởi một số yếu tố bất lợi. Điểm dễ thấy nhất là khả năng tiếp cận điểm đến còn phụ thuộc lớn vào tàu cao tốc, thời tiết, sóng gió, lịch tàu và chi phí vận chuyển. Khi thời tiết xấu hoặc tàu tạm dừng hoạt động, kế hoạch đi lại của du khách dễ bị ảnh hưởng, làm tăng tâm lý e ngại khi lựa chọn điểm đến. Thêm nữa, tổng chi phí chuyến đến Cô Tô còn cao so với một số điểm đến biển khác, bao gồm chi phí di chuyển đường bộ, vé tàu, lưu trú, ăn uống, xe điện, tham quan và dịch vụ phát sinh. Trong bối cảnh du khách ngày càng nhạy cảm với giá, yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định lựa chọn điểm đến.

Ở Cô Tô, sản phẩm du lịch cũng chưa thật sự đa dạng, chưa tạo được nhiều lý do để du khách quay lại nhiều lần. Hoạt động du lịch vẫn tập trung chủ yếu vào tắm biển, nghỉ dưỡng, ăn hải sản, check-in, tham quan đảo; trong khi du lịch đêm, du lịch mùa thấp điểm, du lịch cộng đồng, trải nghiệm văn hóa biển đảo, du lịch sinh thái, du lịch chữa lành còn chưa rõ nét. Chất lượng dịch vụ giữa các cơ sở chưa đồng đều. Một số cơ sở hoạt động theo mùa vụ, chưa chuyên nghiệp trong phục vụ, xử lý phản ánh, chăm sóc khách hàng, sử dụng nền tảng số, ngoại ngữ, truyền thông và xây dựng thương hiệu riêng.

Thêm nữa, công tác liên kết trong chuỗi dịch vụ còn yếu. Sự kết nối giữa hãng tàu, cơ sở lưu trú, nhà hàng, xe điện, điểm tham quan, đơn vị tổ chức tour, truyền thông và cơ quan quản lý chưa thật sự hình thành các gói sản phẩm, combo, lịch trình thống nhất, thuận tiện và có sức cạnh tranh. Hạ tầng phụ trợ phục vụ du lịch còn cần tiếp tục hoàn thiện, nhất là nhà vệ sinh công cộng, điểm tắm tráng, bãi đỗ xe, điểm dừng chân, biển chỉ dẫn, biển cảnh báo, điểm thu gom rác, bến tạm phục vụ tham quan đảo, khu vực đón trả khách và không gian dịch vụ tại một số điểm tham quan, bãi tắm. Khâu truyền thông điểm đến có chuyển biến nhưng chưa hình thành chiến dịch đủ mạnh, đủ mới, đủ lan tỏa…

Như vậy, có thể thấy, Cô Tô vẫn là điểm đến biển đảo có sức hút mạnh ở khu vực miền Bắc, đặc biệt trong mùa hè, dịp lễ, cuối tuần và đối với nhóm khách nội địa. Tuy nhiên, lợi thế tài nguyên thiên nhiên không còn đủ để tạo sức cạnh tranh bền vững nếu không được chuyển hóa thành sản phẩm cụ thể, dịch vụ chuyên nghiệp, môi trường an toàn, giá cả minh bạch, truyền thông hiệu quả và trải nghiệm khác biệt. Trong bối cảnh cạnh tranh mới, Cô Tô cần chuyển từ tư duy “có tài nguyên đẹp nên khách sẽ đến” sang tư duy “quản trị điểm đến chuyên nghiệp để khách muốn đến, yên tâm đến, hài lòng khi đến và muốn quay trở lại”.